Ortam Dezenfeksiyonu

Dezenfeksiyon Uygulaması Nasıl Planlanır?

Dezenfeksiyon ile temizlik aynı şey değildir

Temizlik ile dezenfeksiyon aynı iş değildir ve biri diğerinin yerine geçmez. Temizlik yüzeydeki görünür kiri, tozu, yağı ve organik artığı mekanik olarak uzaklaştırır; dezenfeksiyon ise yüzeyde kalan mikroorganizmaları kimyasal etkiyle öldürür veya sayısını güvenli seviyeye indirir. Sıralama tartışmasızdır: önce temizlik, sonra dezenfeksiyon. Sebebi basittir; dezenfektanların büyük bölümü organik madde varlığında etkisizleşir. Yağ filmi, kan, gıda artığı ya da toz tabakası kimyasal ile mikroorganizma arasında fiziksel bir kalkan oluşturur, aktif madde hedefe ulaşmadan tükenir. Bu yüzden kirli bir tezgâhı doğrudan dezenfektanla silmek kimyasal harcamaktan başka işe yaramaz. İkinci kritik kavram biyofilmdir: bakteriler nemli yüzeylerde kendi ürettikleri yapışkan tabaka içinde koloni kurar. Lavabo süzgeci, buz makinesi haznesi, klima drenaj tavası ve tesisat ağızları tipik biyofilm noktalarıdır. Biyofilm oluşmuşsa yalnızca sprey sıkmak yeterli olmaz; önce fırça ve uygun deterjanla mekanik olarak parçalanması gerekir. Üçüncüsü sterilizasyonla karışıklıktır. Sterilizasyon, sporlar dahil tüm mikroorganizmaların yok edilmesidir ve otoklav gibi cihazlarla ameliyathane malzemesi düzeyinde yapılır. Bir ofiste ya da restoranda hedef sterilizasyon değil, mikrobiyal yükü anlamlı ölçüde düşürmek ve bulaş zincirini kırmaktır.

Yöntemler: ULV sisleme, yüzey silme ve elektrostatik sprey

Ortam dezenfeksiyonunda üç yöntem birbirinin alternatifi değil tamamlayıcısıdır. ULV soğuk sisleme, solüsyonu çok küçük damlacıklara ayırarak havada asılı kalmasını sağlar; geniş hacimlerde, ulaşılması zor tavan köşelerinde, depo ve salon gibi alanlarda hızlı kapsama verir. Ancak sisleme tek başına yüzey hijyeni garantisi değildir, çünkü damlacık yerçekimiyle üstten iner ve masa altı ile sandalye alt yüzeyi gibi bölgelere ulaşamaz. Yüzey silme, en çok temas edilen noktalar için hâlâ en güvenilir yöntemdir: kapı kolları, korkuluklar, asansör butonları, klavye ve telefon, musluk ve rezervuar kolları, kasa ve pos cihazı. Burada tek kullanımlık bez ya da renk kodlu mikrofiber sistemi kullanılır; aynı bezin tuvaletten mutfağa taşınmaması için renk ayrımı yapılır. Elektrostatik sprey ise damlacığa elektrik yükü vererek yüzeye yönelmesini sağlar; yüklü damlacık nesnenin arka ve alt yüzeyine de sarıldığı için sandalye, tribün koltuğu, raf sistemleri ve araç içi gibi karmaşık geometrilerde kapsama oranı yüksektir. Yöntemi seçerken mekânın hacmine, doluluk durumuna, elektronik cihaz yoğunluğuna ve işin ne kadar sürede tamamlanması gerektiğine bakarız. Çoğu işletmede en doğru sonuç, temas noktalarının silinmesi ve hacmin sisleme ya da elektrostatik uygulamayla desteklenmesinden çıkar.

Temas süresi: en çok atlanan teknik ayrıntı

Dezenfeksiyonun en çok atlanan teknik ayrıntısı temas süresidir. Her ruhsatlı biyosidal ürünün etiketinde, hangi mikroorganizma grubuna karşı hangi derişimde ve kaç dakika ıslak temasla etkili olduğu yazar. Bu süre laboratuvar testiyle belirlenir ve pazarlık kabul etmez. Sahada en sık görülen hata, ürünü sıkıp hemen kuru bezle silmektir; yüzey görsel olarak temiz görünür ama kimyasal öldürücü etkisini gösterecek kadar yüzeyde kalmamıştır. Doğru uygulamada yüzey, etikette yazan süre boyunca gözle görülür şekilde ıslak kalmalıdır. Sıcak ve hava akımı olan ortamlarda solüsyon erken kuruyabilir; bu durumda uygulama tekrarlanır. Süreyi kısaltmak için ürünü daha yoğun karıştırmak da çözüm değildir; aşırı derişim yüzeyde kalıntı bırakır, bazı ürünlerde metal ve plastikte korozyon ile çatlama yapar, insan sağlığı açısından gereksiz maruziyet oluşturur. Ürünün etki spektrumu da önemlidir: bir dezenfektanın bakterilere karşı etkili olması, zarfsız virüslere veya mantar sporlarına karşı aynı sürede etkili olacağı anlamına gelmez. Etikette bakterisidal, virüsidal ve fungisidal ibareleri ile bunlara karşılık gelen süreler ayrı ayrı belirtilir. Uygulama planını yaparken hedefin ne olduğunu, yani hangi etkene karşı koruma istendiğini baştan konuşuruz.

Ruhsatlı ürün, mevzuat ve uygulama sonrası havalandırma

Ülkemizde halk sağlığı alanında kullanılan dezenfektanlar biyosidal ürün kapsamındadır ve Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılır. Ruhsatsız ya da ithal edilip etiketi Türkçeleştirilmemiş ürünle yapılan uygulama hem hukuken sorunludur hem de içeriği doğrulanamadığı için güvenli değildir. Aynı şekilde bu işi yapan işletmelerin, Biyosidal Ürünlerin Kullanım Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde izinli olması ve uygulamayı eğitimli personelle yapması beklenir. Teklif alırken kullanılacak ürünün adını, ruhsat bilgisini ve güvenlik bilgi formunu istemek en doğal hakkınızdır; ciddi bir firma bunu sorunsuz paylaşır. Uygulama sonrası bekleme süresi de en az mevzuat kadar önemlidir. Sisleme yapılan bir hacme uygulama biter bitmez girilmez; damlacıkların yüzeye inmesi ve ortam havasının yenilenmesi için kapılar kapalı tutularak beklenir, ardından çapraz havalandırma yapılır. Bekleme süresi ürüne, uygulanan hacme ve havalandırma imkânına göre değişir; uygulamayı yapan ekip bu süreyi size net bir saat olarak söylemelidir. Gıda hazırlanan alanlarda uygulamadan sonra tezgâh, kesme tahtası ve ekipmanın içme suyu kalitesinde suyla durulanması gerekir. Evcil hayvan, akvaryum ve kafes kuşları uygulama öncesinde ortamdan çıkarılır; akvaryumun üstü kapatılıp hava motoru geçici olarak durdurulur.

Gıda işletmesi, sağlık kuruluşu ve belgeleme

Her mekân aynı programla dezenfekte edilmez. Gıda üreten ve servis eden işletmelerde öncelik, kullanılan ürünün gıda temas yüzeyine uygun olması ve uygulamanın üretim dışı saatlerde yapılmasıdır. Tezgâh, dolap içleri, kesme yüzeyleri ve ekipman uygulamadan sonra mutlaka durulanır; açık gıda, ambalaj ve tek kullanımlık malzeme uygulama öncesinde kaldırılır ya da örtülür. Bu işletmelerde uygulama kayıtları gıda güvenliği denetimlerinde istenebildiği için tarih, kullanılan ürün ve uygulanan alan yazılı olarak tutulur. Sağlık kuruluşlarında ise temas noktası sıklığı ve hasta sirkülasyonu belirleyicidir; muayene masası, sedye, kapı kolu, tuvalet ve bekleme alanı koltukları gün içinde tekrarlanan aralıklarla silinir, ortam uygulaması bu rutinin yerine değil üzerine yapılır. Okul ve kreşlerde uygulama ders saatleri dışında planlanır, oyuncak ve tekstil yüzeyler ayrı değerlendirilir. Otel ve yurtlarda oda devir hızı, spor salonlarında ise ekipman yüzeyleri ve soyunma odası öne çıkar. Nika Temizlik olarak uygulama bitiminde işletmeye tarihi, uygulanan alanı ve kullanılan ürünü gösteren bir uygulama belgesi ile görünür yere asılacak sticker teslim ediyoruz. Periyodik anlaşmalarda uygulama takvimi baştan çıkarılır, böylece denetim anında geçmiş kayıtlara ulaşmak kolaylaşır.

İlgili Hizmetlerimiz