Apartman Dezenfeksiyon

Apartmanlar İçin Dezenfeksiyon Nasıl Planlanır?

Apartmanda bulaş riski, dairelerin içinde değil aralarındaki geçiş noktalarında yoğunlaşır. Bir binada oturan herkesin günde birkaç kez dokunduğu yüzeyler aslında çok sınırlıdır: apartman giriş kapısının kolu ve interkom paneli, posta kutusu kapakları, asansör çağrı butonu ve kabin içindeki kat düğmeleri, merdiven korkuluğunun küpeştesi, kat kapılarının zilleri ve otopark kapısı kumandasının ortak paneli. Bu yüzeyler gün boyunca onlarca farklı elden geçer ve hiçbir sakinin kişisel temizlik alışkanlığı bunu tek başına dengeleyemez. Özellikle sonbaharda okulların açılmasıyla başlayan ve kış boyunca süren solunum yolu enfeksiyonu döneminde, bir apartmanda hastalığın kat kat yayılmasının en görünür yolu asansör kabinidir. Kabin küçük, havalandırması sınırlı ve düğme paneli her yolculukta dokunulan tek noktadır. 2002'den bu yana İstanbul genelinde çalışırken gördüğümüz şu: apartmanlarda dezenfeksiyon çoğu zaman bir kriz anında gündeme geliyor, oysa asıl faydası düzenli yapıldığında ortaya çıkıyor. Ortak alan dezenfeksiyonu, kat maliki kurulunun görece küçük bir kalemle tüm sakinlere aynı anda dokunabildiği ender hizmetlerden biridir. Gözden kaçan bir başka nokta da apartman girişindeki kargo ve market teslimat trafiğidir; gün içinde binaya giren onlarca dış temas kapı kolunda ve interkom panelinde birikir. Aynı şekilde çöp kovası kapakları ile geri dönüşüm kutusu, sakinlerin günde birkaç kez dokunduğu ama temizlik programında adı çoğu zaman geçmeyen yüzeylerdir.

Doğru uygulama iki ayrı işten oluşur ve bunlardan biri atlandığında sonuç alınamaz. Birincisi temas yüzeylerinin tek tek silinmesidir. Bu, sisleme ile karıştırılmaması gereken elle yapılan bir iştir: mikrofiber bez, yüzeye uygun dezenfektan ve her bölge için ayrı bez kullanılarak kapı kolları, düğme panelleri, korkuluk küpeştesi, interkom, posta kutuları ve kapı zilleri belirlenen temas süresi boyunca ıslak kalacak şekilde silinir. Dezenfektanın işe yaraması için yüzeyde belli bir süre kalması gerekir; hemen kurulanan yüzeyde etki oluşmaz. İkincisi ise ULV cihazıyla yapılan hacim uygulamasıdır. Asansör kabini, kapalı merdiven boşluğu, çöp odası, otopark ve sığınak gibi hacimlerde çok küçük partiküllere ayrılan dezenfektan havada asılı kalarak ulaşılması zor yüzeylere iner. ULV, elle silmenin yerine geçmez; onu tamamlar. Tek girişli orta ölçekli bir apartmanda ortak alanların tamamı yaklaşık bir buçuk ila iki saat sürer; kat sayısı ve otopark büyüklüğü bu süreyi doğrudan etkiler. Her iki yöntemde de ürünün sulandırma oranı kritik önemdedir; fazla seyreltilmiş dezenfektan etkisiz kalır, aşırı yoğun karışım ise yüzeyde kalıntı bırakır ve malzemeye zarar verir. Bu yüzden karışımı sahada göz kararı değil ölçekli olarak hazırlıyor, her uygulamada taze karışım kullanıyoruz; bekletilen karışımın etkinliği zamanla düşer.

Uygulama sırasını binanın kullanım akışına göre kuruyoruz. Ekip önce giriş holü ve interkom bölgesinden başlar, ardından asansör kabinini alır ve kabini uygulama süresince kilitli tutar. Sonra merdiven boşluğu en üst kattan aşağı doğru inilerek çalışılır; böylece temizlenmiş kat üzerinden tekrar geçilmez. Kat sahanlıklarında kapı zilleri ve daire kapı kolları silinir, çöp kovası ve geri dönüşüm kutusu çevresi ele alınır. Son olarak bodrum, çöp odası, otopark ve varsa sığınak yapılır. Sakinlerden istediğimiz hazırlık minimumdur: uygulama saatinde asansörün on beş ila yirmi dakika kullanılamayacağının bilinmesi, kat kapılarının önündeki paspas, ayakkabılık ve saksı gibi eşyaların geçici olarak içeri alınması ve o gün ortak alanda kurutulan çamaşır varsa toplanması. ULV uygulanan kapalı hacimlerde işlem bittikten sonra yaklaşık yarım saat ila bir saat havalandırma yapılır; bu süre boyunca o bölüm kullanılmaz. Silme yapılan yüzeylerde ise kuruduktan sonra bekleme gerekmez. Uygulama saatini genellikle sabahın orta saatlerine alıyoruz; bina en sakin haldeyken çalışmak hem işi hızlandırır hem de yeni temizlenmiş yüzeye hemen dokunulmasını engeller. Kargo teslimatının yoğunlaştığı akşam saatleri bu iş için en verimsiz penceredir. Ekip bölge değiştikçe bez ve eldiven değiştirir; aynı bezle bodrumdan giriş holüne geçmek yapılan işi anlamsız kılar.

Apartmanlarda dezenfeksiyonda en sık yapılan hata, işin yalnızca sislemeden ibaret sanılmasıdır. Kirli bir yüzey dezenfekte edilemez; toz, yağ ve el kiri tabakası dezenfektanın mikroorganizmaya ulaşmasını fiziksel olarak engeller. Bu yüzden dezenfeksiyondan önce yüzeyin temiz olması gerekir ve düzenli genel temizlik programı olan binalarda dezenfeksiyon çok daha etkili sonuç verir. İkinci hata, yüzey uyumuna dikkat edilmemesidir. Apartman girişlerinde sık kullanılan pirinç ve alüminyum korkuluk aksamı, ahşap küpeşte, paslanmaz asansör kapısı ve dokunmatik interkom paneli birbirinden farklı ürünler ister; yanlış seçim yüzeyde matlaşma, leke ve zamanla korozyon bırakır. Üçüncüsü temas süresine uyulmamasıdır; bezle şöyle bir geçip hemen kurulamak, yapılan işi görsel bir tatbikata çevirir. Dördüncü ve belki en yaygın hata, uygulamanın yalnızca bir kez yapılıp bırakılmasıdır. Ortak alan yüzeyleri uygulamadan birkaç saat sonra yeniden dokunulmaya başlar; kalıcı fayda ancak düzenli tekrar ile oluşur. Beşinci hata ise kapsamın yalnızca merdiven ve asansörle sınırlı tutulmasıdır; çöp odası kapağı, otopark kapısı kumanda paneli ve bodrum kapı kolu çoğu programda unutulur, oysa bunlar da her gün onlarca elden geçer. Kapsam listesinin yazılı olması, bu tür atlamaları en baştan engeller.

Periyot konusunda apartmanlara önerimiz, normal dönemde ayda bir ortak alan dezenfeksiyonudur. Sonbahar ve kış aylarında, yani okulların açık olduğu ve solunum yolu enfeksiyonlarının arttığı dönemde bunu on beş günde bire çıkarmak çoğu binada gözle görülür fark yaratır. Binada bulaşıcı bir hastalık vakası bildirildiğinde, uzun süre kapalı kalan bir dairenin devri veya kiralanması söz konusu olduğunda ya da su basması, kanalizasyon taşması gibi bir olay yaşandığında ise takvim beklenmeden nokta uygulama yapılması gerekir. Bodrum su baskını sonrası dezenfeksiyon özellikle önemlidir, çünkü geri gelen kanalizasyon suyu bırakılan nemle birlikte uzun süre kaynak oluşturmayı sürdürür. Uygulama bittiğinde yönetime uygulama tarihi, çalışılan bölgeler, kullanılan ürünün adı ve etken maddesi ile bir sonraki ziyaret tarihi yazılı olarak teslim edilir. Kullandığımız dezenfektanlar Sağlık Bakanlığı ruhsatlı ürünlerdir ve güvenlik bilgi formları dosyaya eklenir; bu dosya yöneticinin sakinlere karşı en net cevabıdır. Verimi artıran bir alışkanlık da dezenfeksiyon gününü ortak alan temizliğinin hemen ertesine denk getirmektir; yüzey zaten temiz olduğu için dezenfektan doğrudan iş görür ve aynı bütçeyle daha yüksek sonuç alınır. Bunu bir kez takvime oturtan binalarda iki hizmet yıl boyunca birbirini besler.