Apartman İnşaat Sonrası Temizlik

Apartmanlar İçin İnşaat Sonrası Temizlik Nasıl Planlanır?

Apartmanlarda inşaat sonrası temizlik iki ayrı senaryodan doğar ve ikisinin kapsamı birbirinden çok farklıdır. Birincisi binanın tamamını ilgilendiren ortak alan işleridir: dış cephe mantolaması, çatı ve teras yalıtımı, merdiven boşluğunun boyanması, asansör yenileme, tesisat kolonu değişimi, giriş holü tadilatı ya da bodrum güçlendirmesi. Bu işlerde kat maliki kurulu karar verir, gider ortak paylaşılır ve iş bittiğinde bina günlerce toz içinde kalır. İkincisi tek bir dairenin tadilatıdır; burada masraf daire sahibine aittir ama toz merdiven boşluğuna, asansör kabinine ve komşu kat sahanlıklarına mutlaka yayılır. Bu ikinci senaryo, apartmanlarda en çok anlaşmazlık çıkaran konulardan biridir, çünkü daire içi bittiğinde iş bitmiş sayılır ve ortak alan kirli bırakılır. İstanbul'da 2002'den bu yana çalışırken yöneticilere önerdiğimiz pratik çözüm şudur: tadilata izin verilirken ortak alanın hangi standartta teslim edileceğinin baştan yazılı olarak konuşulması. Bu tek cümle, işin sonundaki tartışmanın çoğunu ortadan kaldırır. Daha az konuşulan bir üçüncü senaryo da uzun süre boş kalmış ya da yeni el değiştirmiş bir dairenin komple yenilenmesidir; burada iş hem daire içini hem asansör ve merdiven hattını kapsadığı için diğer iki senaryonun tam ortasında durur.

İnşaat tozunun neden normal temizlikle çıkmadığını anlamak, doğru yöntemi seçmek için gereklidir. Alçı, şap, derz dolgusu ve taşlama tozu son derece ince partiküllerden oluşur; havada saatlerce asılı kalır, en küçük hava akımıyla yeniden dağılır ve kuru haldeyken statik yükle yüzeye yapışır. Bu yüzden işe erken başlamak, işi iki kat uzatır. Kaba imalat bittikten sonra tozun çökmesi için bir süre beklenmesi, bu arada binanın havalandırılması gerekir. İkinci kritik nokta yönün doğru seçilmesidir: her zaman yukarıdan aşağıya ve içten dışa çalışılır. Çatı ya da üst kat işi yapıldıysa temizlik en üstten başlar, merdiven boşluğu kat kat aşağı iner, giriş holü ve bodrum en son alınır. Ters yönde çalışıldığında üst katlardan inen toz temizlenmiş alanı yeniden kirletir. Üçüncü nokta ıslak temizliğe geçiş zamanıdır; kuru toz alınmadan zemine su verildiğinde toz çamura döner, derzlere ve zemin gözeneklerine oturur ve çıkarılması çok daha zor bir kalıntı bırakır. Dördüncü nokta ekipman seçimidir: ev tipi süpürge ince inşaat tozunu filtreleyemez, motoruna toz çeker ve kısa sürede bozulur; bu iş sanayi tipi vakum ister. Aynı sebeple ilk turda kullanılan bez ve paspaslar sonraki turlarda tekrar kullanılmaz, çünkü içlerine yerleşen kum taneleri yüzeyi çizer.

Uygulama sırası aşamalı ilerler. İlk aşama kaba artıkların toplanmasıdır: moloz parçaları, kesim atıkları, boya kovaları, ambalaj ve bantlar, alçı kırıkları. İkinci aşama kuru toz alımıdır; süpürge yerine güçlü emişli sanayi tipi vakum kullanılır, çünkü süpürge tozu havalandırır ve işi geri götürür. Vakum yukarıdan başlar: tavan, aydınlatma armatürleri, boru ve kablo hattı, pencere pervazları, korkuluk dikmeleri, basamak köşeleri, süpürgelik üstü ve en son zemin. Üçüncü aşama yüzey kalıntılarının fiziksel sökümüdür; camdaki çimento sıçraması, boya damlası ve silikon artığı yüzeye uygun spatula ile açılı çalışılarak alınır, doğrudan kimyasala güvenilmez. Dördüncü aşama ıslak temizliktir; zemin malzemesine uygun ürünle, sık su değiştirerek ve derz aralarına özel dikkat vererek yapılır. Beşinci aşama detay ve kontrol turudur: kapı kasası üstü, menteşe boşlukları, priz ve anahtar çevresi, asansör kapısı ray kanalı, kat pencerelerinin köşeleri. Orta ölçekli bir apartmanın merdiven boşluğu ve giriş holü, işin yoğunluğuna göre genellikle bir ila iki gün sürer. Süreyi asıl uzatan şey metrekare değil kalıntının cinsidir; kuruyup sertleşmiş derz dolgusu ya da poliüretan köpük artığı, taze halinden kat kat fazla zaman alır. Bu yüzden tadilat bittikten sonra temizliğin çok geciktirilmemesini öneriyoruz; aylar sonra yapılan çalışmada aynı sonucu almak çoğu zaman mümkün olmaz.

Ortak alanda inşaat sonrası temizliğin apartmana özgü kritik noktaları vardır. Asansör kabini bunların başında gelir; tadilat malzemesi asansörle taşındıysa kabin zemini, duvar panelleri ve özellikle kapı ray kanalı ince tozla dolar. Ray kanalındaki toz temizlenmediğinde kapı hareketinde sürtünme ve arıza yapar, bu yüzden asansör firmasına iş bırakılmadan önce mutlaka vakumlanması gerekir. İkinci nokta tesisat şaftı ve kapaklarıdır; kolon değişimi yapıldıysa şaft içine düşen alçı ve moloz parçaları kalır, sonradan gürültü ve tıkanma kaynağı olur. Üçüncüsü havalandırma menfezleri ve baca ağızlarıdır; toz burada birikip aylarca odaya geri verilir. Dördüncüsü çatı ve teras işi sonrası su giderleri ve süzgeçlerdir; içinde kalan yalıtım artığı ve çakıl ilk sağanakta tıkanıklığa ve su basmasına yol açar. Beşincisi bodrumdur, çünkü inşaat artıkları çoğu zaman geçici olarak buraya taşınır ve kalıcı hale gelir; bu, kısa sürede hem nem hem haşere problemi doğurur. Bu nedenle işin sonunda bodrumun boşaltılıp yıkanmasını ayrı bir kalem olarak planlıyoruz. Altıncı nokta sığınak ve ortak depolardır; buralar tadilat boyunca malzeme deposu olarak kullanıldığında zemin çizilir, duvarlar boya lekesi alır ve iş bittiğinde kimse sahiplenmez. Teslim öncesi bu hacimlerin de gezilip listeye alınması gerekir.

Sakinlere duyuru ve teslim süreci, apartmanda işin en az temizlik kadar önemli parçasıdır. Merdiven boşluğu çalışılırken kat geçişleri geçici olarak zorlaşacağı için tarih ve saat aralığının en az iki gün önceden panoya asılması, mesaj grubunda duyurulması gerekir; ıslak zemin uyarı levhaları ve mümkünse kat kat ilerleyen bir plan, yaşlı ve çocuklu sakinler için gerçek bir fark yaratır. Uygulama günü su ve elektrik kullanımı için yöneticiden ortak alan bağlantısı, moloz ve atık için ise binanın belediyesiyle uyumlu bir tahliye planı isteriz. İş bittiğinde ortak alanı yöneticiyle birlikte gezip teslim ediyoruz; teslim sırasında çalışılan bölgeler, yapılan aşamalar ve varsa tespit edilen kalıcı hasar yazılı olarak not edilir. Bu tutanak, tadilatı yaptıran daire ile yönetim arasındaki hesaplaşmada tarafsız bir belge işlevi görür. Son bir uyarı: inşaat sonrası temizliğin ardından binada haşere hareketinin arttığı sık görülür, çünkü kırılan duvarlar ve açılan tesisat delikleri yeni geçiş yolları yaratır. Bu yüzden büyük ortak alan tadilatlarından sonra bodrum ve şaft hattının haşere açısından da kontrol edilmesini, deponun ilgili işten etkilendiyse temizletilmesini öneriyoruz.