Apartman Su Deposu Temizliği

Apartmanlar İçin Su Deposu Temizliği Nasıl Planlanır?

Apartmanın su deposu, binanın en çok kullanılan ama en az açılan hacmidir. Şebekeden gelen su önce depoya dolar, oradan hidrofor sistemiyle katlara basılır; yani her dairenin musluğundan akan su, o deponun içinden geçmiştir. Depo kapağı yıllarca açılmadığında içeride sessizce üç şey birikir: şebeke suyunun taşıdığı kum ve kireç kaynaklı dip tortusu, duvarlarda ve su seviyesi çizgisinde oluşan biyofilm tabakası ve kapak contası yıprandığında dışarıdan giren toz, böcek ya da kemirgen kaynaklı kirlilik. Bu üçü bir araya geldiğinde suyun rengi ve kokusu belli etmeden bozulur; çoğu binada durum ancak sakinlerden ardı ardına şikayet gelince fark edilir. Oysa problem tek bir daireye değil, aynı anda tüm sakinlere dokunur. 2002'den bu yana İstanbul'da yaptığımız apartman depo temizliklerinde en çarpıcı bulgu, deposu yıllardır açılmamış binalarda dipte parmak kalınlığını aşan çamur tabakası olması ve yönetimin bundan tamamen habersiz olmasıdır. Depo temizliği, apartmanda yılda birkaç saatlik bir iş karşılığında en yüksek getiriyi veren bakım kalemidir. Üstelik sakinlerin sonucu gözle takip edebildiği ender işlerden biridir: temizlik sonrası musluktan gelen suyun berraklığı ve kokusuzluğu, yapılan işin karşılığını doğrudan gösterir. Bu yüzden depo temizliğini yıllık bakım takvimine sabitleyen binalarda konu her yıl yeniden tartışma konusu olmaz.

İşe deponun tipini ve ulaşım koşullarını belirleyerek başlıyoruz, çünkü uygulama yöntemi malzemeye göre değişir. Paslanmaz çelik depolar en kolay temizlenen tiptir; kaynak dikişleri ve köşe birleşimleri dışında yüzey pürüzsüzdür. Polyester ve polietilen depolarda yüzey aşındırıcı fırçaya karşı hassastır, sert tel fırça kullanıldığında çizilen yüzey bir sonraki dönemde daha hızlı biyofilm tutar. Beton ya da fayans kaplı klasik depolarda ise asıl mesele derz aralarıdır; kir orada tutunur ve yalnızca yüzey silmekle çıkmaz. Bodrumda çoğu apartmanda depo hacmine dar bir kapaktan girilir, hidrofor ve kollektör hattı hemen yanındadır. Keşifte kapak ölçüsünü, havalandırma ve taşma borusunun sinek teli olup olmadığını, tahliye vanasının çalışıp çalışmadığını ve deponun ikiye bölünmüş olup olmadığını kontrol ediyoruz. İki gözlü depolarda bir göz çalışırken diğeri temizlenebildiği için binada su kesintisi yaşanmaz; tek gözlü depoda ise kesinti kaçınılmazdır ve bu, sakinlere duyurulacak en önemli bilgidir. Deponun bodrumda mı yoksa çatıda mı bulunduğu da planı değiştirir; çatı deposunda ekipmanın yukarı taşınması ve tahliye suyunun yönlendirilmesi ek zaman ister, bodrum deposunda ise hidrofor ve elektrik panosunun sudan korunması gerekir. Her iki durumda da tahliye hattının nereye bağlandığını önceden görmek, temizlik sırasında istenmeyen su baskınını önler.

Uygulama sırası şöyle işler: önce depo girişi kapatılır ve mevcut su tahliye vanasından ya da dalgıç pompayla boşaltılır. Dipte kalan çamur ve tortu elle sıyrılarak dışarı alınır, çünkü bu tabaka yıkama suyuyla sürüklenirse hidrofor filtresini ve kat tesisatını tıkar. Ardından duvarlar, taban ve tavan yüzeyi basınçlı su ve depo malzemesine uygun fırça ile mekanik olarak temizlenir; su seviyesi çizgisindeki kabuk ve köşe birleşimleri bu aşamanın en kritik noktalarıdır. Yüzey temizliği bittikten sonra insani tüketim amaçlı sularla temas etmeye uygun dezenfektanla klorlama yapılır ve ürünün etki süresi kadar beklenir. Son adım durulamadır; dezenfektan kalıntısı kalmayacak şekilde birkaç kez durulanır ve son durulama suyu tamamen tahliye edilir. Bu arada hidrofor öncesi filtre, taşma ve havalandırma boruları, kapak contası ve varsa seviye şamandırası kontrol edilir, sinek teli yıpranmışsa yenilenir. Tek depolu ortalama bir apartmanda tüm süreç yaklaşık üç ila beş saat sürer; depo hacmi büyükse ya da dip tortusu çok yoğunsa süre uzayabilir. Depo içinde çalışan personelin kapalı hacimde çalışma kurallarına uyması, hacmin sürekli havalandırılması ve dışarıda gözcü bulunması esastır; bu, apartman yönetiminin çoğu zaman farkında olmadığı ama iş güvenliği açısından tartışmasız bir gerekliliktir. Depo yeniden dolarken ilk gelen su kısa süre akıtılıp atılır, sistem ancak ondan sonra kat tesisatına verilir.

Duyuru ve planlama tarafı apartmanda en çok aksayan yerdir. Tek gözlü depolarda su kesileceği için uygulama gününü ve saat aralığını en az bir gün önceden panoya asmak, mesaj grubuna yazmak ve mümkünse kat kat bilgilendirmek gerekir. Sakinlerden istediğimiz tek hazırlık, o sabah için içme ve kullanma suyunu önceden biriktirmeleridir. Uygulama saatini genellikle hafta içi sabaha alıyoruz; hem su tüketiminin düşük olduğu saat hem de akşam sakinler eve döndüğünde sistem çoktan dolmuş ve normale dönmüş oluyor. Yaşlı sakini veya bebeği olan daireler varsa yöneticiye bunu ayrıca sormamızın nedeni, kesinti süresini onlara göre planlayabilmektir. İş bittiğinde apartman yönetimine, temizlik tarihi, deponun tipi ve hacmi, uygulanan adımlar, kullanılan dezenfektanın adı ve bir sonraki temizlik tarihi yazılı belge teslim edilir. Talep eden binalar için temizlik sonrası su numunesinin akredite laboratuvara gönderilmesini de organize ediyoruz; analiz raporu yönetim klasöründe durduğunda sakinlerden gelen sorular tek belgeyle kapanır. Belgenin bir kopyasının karar defteri yanında tutulması, yönetim değişiminde bakım geçmişinin kaybolmasını önler. Bir sonraki temizlik tarihini panoya yazan binalarda ise sakinlerin konuyu takip etmesi kolaylaşır ve yöneticiye düşen hatırlatma yükü azalır; bu küçük alışkanlık, altı aylık periyodun sessizce yıllara yayılmasını engeller.

Mevzuat tarafında dayanak, İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik ve buna bağlı denetim uygulamalarıdır; genel kabul, binaların su depolarının yılda en az iki kez, yani altı ayda bir temizlenmesi yönündedir. Su kesintilerinin sık yaşandığı, deponun sürekli dolup boşaldığı ya da bodrumun nemli ve tozlu olduğu binalarda bu aralığın kısaltılması gerekebilir. En sık yaptığımız uyarılar ise şunlar: dip tortusunun sıyrılmadan sadece üstten yıkanması işin yarısını bırakmak demektir ve birkaç ay içinde geri döner. Kapağın kilitsiz veya contasız bırakılması, temizlenmiş bir depoyu kısa sürede yeniden kirletir. Havalandırma ve taşma borusuna sinek teli takılmaması, depo içinde böcek ve larva bulunmasının bir numaralı nedenidir. Deponun içine sonradan atılan kireç çözücü ya da bilinçsiz klor tableti ise hem malzemeye zarar verir hem de sakinlerin sağlığı açısından risklidir. Bir başka sık ihmal, depo temizliği yapılırken hidrofor hattının ve filtrenin hiç kontrol edilmemesidir; tertemiz depodan çıkan su, tıkalı filtreden geçtiğinde kazanılan hijyen yolda kaybolur. Son olarak depoya erişilen hacmin kirli tutulması da doğrudan risktir; ayakkabıyla girilen bir bodrum bölmesinde kapak açıldığı anda toz ve toprak suya düşer. Bu yüzden depo hacminin ve çevresinin ortak alan temizlik programına dahil edilmesini ayrı bir başlık olarak yönetime hatırlatıyoruz.