Depo Dezenfeksiyon

Depolar ve Antrepolar İçin Dezenfeksiyon Nasıl Planlanır?

Bir depoda dezenfeksiyonun hedefi, ofis veya konutta olduğu gibi insan sağlığıyla sınırlı değildir; asıl koruma altına alınan şey stoktur. İçerideki mal gıda, takviye ürün, kozmetik, medikal sarf ya da ambalaj malzemesi ise ürünün kendisi kirlenmeden önce temas ettiği yüzeyler kirlenir. Bu yüzden çalışmaya önce temas haritasını çıkararak başlıyoruz. Bir depoda gün içinde en çok elden geçen noktalar şunlardır: forklift direksiyonu ve joystick kolu, transpalet tutamağı, RF el terminali ve barkod okuyucu, sevkiyat masasındaki yazıcı ve etiket tabancası, kapı kolu ile kepenk butonu, parmak izli turnike, personel dolabı kulpları, dinlenme alanındaki su sebili musluğu ve mikrodalga tuşu. Bu noktalar toplam alanın yüzde birini bile bulmaz ama bulaşın büyük kısmını taşır. Özellikle üç vardiyayla çalışan tesislerde aynı el terminali gün içinde on farklı kişinin avucunda dolaşır. Dezenfeksiyon programını kurarken bu ekipmanları isim isim listeliyor, hangisinin günlük hangisinin vardiya devrinde silineceğini yazılı hale getiriyoruz; böylece iş, depo personelinin inisiyatifine bırakılmış belirsiz bir görev olmaktan çıkar.

Geniş hacimlerde uygulama yöntemi de değişir. Yüksek tavanlı bir depoda 5-8 metre yüksekliğindeki raf koridorlarını bezle silmek pratik değildir; bu nedenle açık alanlar ve raf yüzeyleri için ULV sisleme ya da düşük basınçlı aerosol kullanılır, temas yüzeyleri ise ayrı olarak mekanik silme ile ele alınır. Sislemede damlacık çapı 20-50 mikron aralığına ayarlanır; daha büyük damla zemine hızla düşer ve düşey yüzeye tutunmaz, daha küçüğü ise askıda kalıp havalandırmayla dışarı çıkar. Uygulama koridor koridor, deponun en uzak köşesinden rampa kapısına doğru geri çekilerek yapılır. Açık ağızlı ambalaj, palet üzerinde örtüsüz duran gıda ve elektronik ekipman önceden örtülür ya da o blok programdan çıkarılır. Elektrik panosu, forklift şarj istasyonu, sunucu dolabı ve kamera kabini çevresinde sıvı uygulanmaz; buralarda alkol bazlı yüzey mendili ya da kuru bez ile nokta çalışması yapılır. Soğuk hava odasında ise sıcaklık düşük olduğu için buharlaşma ve etki süresi uzar; burada düşük sıcaklıkta çalışan, gıda temas yüzeyinde onay almış ürünler seçilir ve raf yüzeyleri sonrasında temiz su ile durulanır.

Program çoğunlukla sevkiyat bittikten sonra başlar. Depo sorumlusundan istediğimiz hazırlık nettir: koridorlarda serbest palet bırakılmaması, forklift ve transpaletlerin belirlenen alana toplanması, personel dolaplarının boşaltılmış ya da açık bırakılmış olması, çöp noktalarının tahliye edilmesi ve havalandırmanın çalışır durumda olması. Kirli bir yüzeye dezenfektan uygulamak işlemi boşa çıkarır; bu yüzden yağ, toz ve kir tabakası olan yerlerde önce temizlik yapılır, dezenfeksiyon ikinci adımdır. Ürün seçimi de stoğa göre yapılır: gıda ve ambalaj deposunda gıda temas yüzeyinde onaylı, durulama gerektiren ya da gerektirmediği belgelenmiş ürünler; teknik malzeme deposunda ise metal aksamı korozyona uğratmayan formülasyonlar tercih edilir. Klor bazlı ürünler paslanmaz olmayan raf profillerinde leke ve korozyon yapabildiği için raf yüzeylerinde genellikle kuaterner amonyum bileşikleri ya da alkol bazlı ürünler kullanılır. Sisleme yapılan bölümlerde 3-4 saat havalandırma beklenir ve çalışanlar bu sürenin sonunda döner; yalnız temas yüzeyi silmesi yapıldıysa bekleme süresi 20-30 dakikaya iner. 3.000 metrekarelik bir depoda tam kapsamlı bir dezenfeksiyon çalışması ekiple birlikte 4-6 saat sürer. Salgın dönemi, tesiste bulaşıcı hastalık vakası çıkması, kemirgen ölüsü bulunması ya da su baskını sonrası gibi durumlarda program standarttan çıkar: önce mekanik temizlik ve tahliye yapılır, sonra hedef bölgede daha yüksek konsantrasyonda nokta dezenfeksiyonu uygulanır ve o alan 24 saat izlemeye alınır.

Depolarda dezenfeksiyonun göz ardı edilen bir boyutu nemdir. Yüksek tavanlı çelik konstrüksiyon binalarda gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı çatı sacında yoğuşma yaratır; bu su damlaları en üst raf gözüne damlar. Islanan karton ambalaj önce şekil kaybeder, sonra küflenir. Küf bir kez yerleştikten sonra dezenfeksiyon tek başına çözüm değildir; havalandırma düzeni, yoğuşma kontrolü ve o partinin ayrılması birlikte ele alınmalıdır. Aynı şekilde ahşap paletler nemi tutar ve altlarında uzun süre kalan rutubet hem küfün hem de böceğin kaynağı olur; palet altlarının belirli aralıklarla açılıp kurutulması, dezenfeksiyondan daha etkili bir önlemdir. Bir başka nokta rampadır. Rampa kapısı gün boyu açık kaldığında dışarıdan gelen toz, egzoz kalıntısı ve tır tekerleğinin taşıdığı çamur içerideki ilk 10-15 metrelik şeritte birikir; bu şerit deponun en kirli bölgesidir ve dezenfeksiyon programında ayrı bir sıklığa bağlanmalıdır. Yaptığımız uygulamaların ardından hangi bölgenin ne sıklıkta ele alınacağını gösteren basit bir bölge tablosu bırakıyoruz; depo sorumlusu bunu vardiya panosuna asar.

İşlem sonunda dezenfeksiyon uygulama raporu düzenlenir. Raporda uygulanan alanlar, uygulama yöntemi, kullanılan ürünün Sağlık Bakanlığı ruhsat numarası ve güvenlik bilgi formu, konsantrasyon, uygulama saati, havalandırma süresi ve bir sonraki önerilen tarih bulunur. Müşteri denetimlerinde ve gıda güvenliği sertifikasyon süreçlerinde bu rapor haşere kontrol dosyasıyla birlikte istenir. Rapora ek olarak, temas yüzeylerini kendi personeliyle silecek tesislerde kısa bir uygulama talimatı bırakıyoruz: hangi ürünün hangi seyreltmede kullanılacağı, bezin renk kodlaması, kaç yüzeyde bir bez değişeceği ve eldiven kullanımı tek sayfada yazılıdır. Aynı bezle önce tuvalet sonra sevkiyat masası silinmesi, depolarda gördüğümüz en yaygın çapraz bulaş kaynağıdır. Periyot tarafında genel kabul şu şekildedir: temas yüzeyleri günlük veya vardiya devrinde depo personeli tarafından, kapsamlı alan dezenfeksiyonu ise üç ayda bir profesyonel ekiple yapılır; gıda ve medikal ürün deposunda bu aralık aya kadar sıklaştırılır. En sık yapılan hata, dezenfeksiyonu temizliğin yerine koymaktır. Dezenfektan kir sökmez, kirin altına da giremez; önünde mutlaka bir temizlik adımı olmalıdır. İkinci sık hata, konsantrasyonu artırmanın etkiyi artıracağını düşünmektir; aşırı doz yüzeye kalıntı bırakır, forklift joystiği gibi sürekli temas edilen parçalarda ciltte tahrişe yol açar ve plastik aksamı yıpratır. Doğru olan, ürün etiketindeki dozu uygulamak ve bilhassa etiketteki temas süresini beklemektir.