İşyeri / Dükkan Su Deposu Temizliği

İşyerleri ve Dükkanlar İçin Su Deposu Temizliği Nasıl Planlanır?

İşyerlerinde su deposu iki farklı biçimde karşımıza çıkar ve hangisi olduğu sorumluluğun kimde olduğunu da belirler. Birincisi, dükkanın bulunduğu binanın ortak deposudur; temizliği bina yönetimi organize eder, ancak denetimde işletmeden temizlik belgesinin bir örneği istenir. İkincisi, işletmenin kendi kurduğu bağımsız depodur; kafe, lokanta, berber, kuaför, güzellik merkezi ve oto yıkama gibi su tüketimi yoğun işlerde sıkça görülür. Bu ikinci grupta depo genellikle bir ile beş ton arasında, çoğu zaman polietilen veya paslanmaz çelik, arka bahçede ya da depo bölümünün köşesinde durur. Hacim küçük olduğu için tortu birikiminin yavaş olacağı sanılır; gerçekte tam tersi olur, çünkü şebeke suyunun taşıdığı kum, kireç ve demir oksit aynı oranda çöker ama küçük hacimde çok daha hızlı görünür tabaka oluşturur. Yaz aylarında dış ortamda duran deponun iç sıcaklığı yükseldiğinde bakteriyel üreme hızlanır, klor kalıntısı düşer ve suda koku başlar. Keşifte deponun hacmi, malzemesi, konumu, kapak ve havalık durumu ile hidrofor bağlantısı ayrı ayrı kaydedilir; program bu verilere göre kurulur. Malzeme, uygulanacak yöntemi de doğrudan belirler: polietilen depoların iç yüzeyi çizilmeye duyarlı olduğu için tel fırça kullanılmaz, paslanmaz çelikte kaynak dikişi çevresine ayrı özen gösterilir, betonarme depolarda ise sıva çatlakları ve varsa kaplama kalkması temizlik öncesinde kayda geçirilir.

Uygulama, deponun içine girilmeden önce yapılan hazırlıkla başlar. İşletmeyle birlikte hangi saatte suyun kesileceği kararlaştırılır, hidrofor elektriği kapatılır ve depo çıkış vanası kapatılarak tesisata tortulu su gitmesi engellenir. Depodaki su tahliye vanasından boşaltılır; tabanda kalan ve vanadan çıkmayan son birkaç santimlik dip suyu ıslak vakumla çekilir, çünkü tortunun büyük bölümü bu katmanda bulunur. Ardından mekanik temizlik gelir: taban, duvarlar ve tavan yüzeyi fırçayla ovulur, kireç ve biyofilm tabakası sökülür, birikinti tekrar vakumlanır. Basınçlı su ile durulama yapılır ve yüzeyler gözle kontrol edilir. Son aşama dezenfeksiyondur; içme suyu sistemlerinde kullanımı uygun, ruhsatlı klor bazlı ürünle iç yüzeyler işlenir, belirlenen temas süresi beklenir ve depo iki kez durulanarak dezenfektan kalıntısı uzaklaştırılır. Depo dolarken hidrofor filtresi ile kaba filtre kartuşu kontrol edilir, gerekiyorsa değiştirilir; kapak contası, kilit ve havalık teli de bu aşamada elden geçirilir. Depoya giren personel portör muayenesi yaptırmış olur ve yalnızca bu iş için ayrılmış temiz ekipmanla çalışır. Kapalı hacimde çalışıldığı için düşük voltajlı aydınlatma ve zorlamalı havalandırma kullanılır, depo içindeki personel dışarıdaki bir ekip arkadaşı tarafından çalışma boyunca gözetilir.

Bir işletme için asıl soru sürenin ne kadar olduğudur, çünkü su kesildiğinde çoğu dükkan fiilen duraklar. Bir ile beş ton arasındaki tipik bir işyeri deposunda boşaltma, mekanik temizlik, dezenfeksiyon ve durulama toplamda iki ile dört saat arasında tamamlanır; depo yeniden dolarken işletme çalışmaya devam edebilir. Bu nedenle randevuyu ya kapanış sonrasına ya da haftalık kapalı güne alıyoruz. Lokanta ve kafe gibi işletmelerde en uygun pencere genellikle servis sonrası gece saatleridir; kuaför ve güzellik merkezlerinde ise haftalık kapalı gün tercih edilir. Betonarme ya da çok kirli depolarda süre uzayabileceği için keşif sırasında gerçekçi bir süre söylenir, gün içinde sürpriz yaşanmaz. İşletmeden beklediğimiz hazırlık, deponun önündeki stok ve malzemenin çekilmesi, tahliye için gider noktasının erişilebilir olması ve elektrik panosuna ulaşımın açık tutulmasıdır. Suyun kesileceği saatte kullanılmak üzere küçük bir yedek su bulundurmak, mutfaklı işletmelerde işi rahatlatır. Çalışma bittiğinde vanalar sırasıyla açılır, hat birkaç dakika akıtılarak ilk su boşaltılır ve tesisat işletmeye devredilir. Birden fazla şubesi olan işletmelerde tüm şubelerin depoları aynı hafta içinde tek programa bağlanır; böylece belge tarihleri birbirine yakın kalır ve bir sonraki periyodun takibi tek takvimden yapılır.

Periyot konusunda ölçü nettir: içme ve kullanma suyu depolarının yılda en az bir kez temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi beklenir. Gıda üretimi veya servisi yapan işyerlerinde, buz makinesi ile içecek otomatı gibi ekipmanların bulunduğu yerlerde ve su tüketiminin yüksek olduğu işletmelerde altı ayda bir uygulama daha güvenli bir aralıktır. Suyun rengi, kokusu ya da tadında değişiklik fark edildiğinde, depoya dışarıdan yabancı madde girdiğinden şüphelenildiğinde ve uzun kapalı kalma dönemi sonrasında periyot beklenmeden temizlik yapılmalıdır. Uygulama sonrasında işletmeye tarih, depo hacmi, kullanılan dezenfektan ve uygulama yöntemini gösteren su deposu temizlik belgesi verilir; denetimlerde ibraz edilen belge budur. Talep edilmesi halinde temizlik sonrası numune alınarak akredite laboratuvarda mikrobiyolojik analiz yaptırılması da mümkündür ve gıda işletmelerinde bu rapor dosyayı güçlendirir. Belgenin üzerindeki tarih, bir sonraki temizliğin ne zaman yapılması gerektiğini de gösterdiği için işletme takvimine bu tarihi işlemek, denetimde belge geçerliliği sorununu baştan ortadan kaldırır. Belgeyi işyeri ruhsat dosyanızın yanında saklamanızı, bir dijital kopyasını da kasa bilgisayarında veya telefonunuzda bulundurmanızı öneriyoruz; denetim çoğu zaman habersiz gelir ve o anda bulunamayan bir belge, hiç alınmamış belgeyle aynı sonucu doğurur.

İşyerlerinde en sık karşılaştığımız hata, deponun boşaltılmadan yalnızca içine klor tableti atılarak temizlenmiş sayılmasıdır. Klor, tabandaki tortu ve duvardaki biyofilm tabakasına nüfuz edemez; mekanik temizlik yapılmadan uygulanan dezenfeksiyon suyun tadını bozar ama hijyen sağlamaz. İkinci sık hata, deponun kapağının tam kapanmamış veya havalık teliyle korunmamış olmasıdır; bu durumda toz, yaprak ve böcek doğrudan depoya girer, arka bahçede duran depolarda kemirgen erişimi bile mümkün olur. Üçüncüsü, deponun iç yüzeyine uygun olmayan boya veya kaplama uygulanmasıdır; içme suyuna temas edecek yüzeylerde yalnızca bu amaca uygun sertifikalı malzeme kullanılabilir. Dördüncüsü ise hidrofor ve filtre bakımının unutulmasıdır; depo tertemiz olsa bile tıkalı bir filtre kartuşu suyun kalitesini kısa sürede düşürür. Keşif sırasında bu dört başlığı yerinde kontrol ediyor, gerekiyorsa kapak, contası ve havalık için düzeltme öneriyoruz. Beşinci olarak sık gördüğümüz bir kusur, deponun taşma borusunun araya hava boşluğu bırakılmadan doğrudan gider hattına bağlanmasıdır; bu bağlantı geri emiş riski yaratır ve temizlikle çözülmeyen yapısal bir sorundur, tesisatçıya bildirilmesi gerekir. Nika Temizlik 2002'den bu yana İstanbul genelinde işyeri ve bina depolarında çalışıyor; keşif ve teklif ücretsizdir, randevu için 0552 571 64 10 numarasını arayabilirsiniz.