Fare ve Kemirgen İlaçlama

İstanbul'un ölçeği, kemirgen mücadelesini şehirdeki en süreklilik isteyen ilaçlama hizmeti yapıyor: yüz yılı aşkın altyapı hatları, sahil dolguları, dev gıda toptancı halleri ve kesintisiz inşaat hareketliliği, fare popülasyonuna hem barınak hem beslenme kaynağı sağlıyor. Özellikle kentsel dönüşümün yoğun olduğu bölgelerde yıkım başladığında kemirgenler çevre binalara dağılır; şantiyeye komşu apartman ve sitelere bu dönemde koruyucu istasyon hattı kurulmasını öneriyoruz.

Konutlarda klasik kapan yerine kilitli yem istasyonu sistemiyle çalışıyoruz: istasyonlar çocuk ve evcil hayvan erişimine kapalıdır, bina çevresine ve giriş noktalarına yerleştirilir, yem tüketimi periyodik kontrollerle izlenir. Kalıcı sonucun ikinci ayağı yapısal önlemlerdir — kapı altı boşlukları, tesisat delikleri ve çatı bağlantıları kapatılmadan hiçbir kemirgen uygulaması uzun ömürlü olmaz; keşifte bu noktaları tek tek raporluyoruz.

İşletme tarafında İkitelli, Dudullu, Tuzla ve Hadımköy gibi sanayi-depolama bölgelerindeki tesisler ile İstanbul genelindeki restoran ve gıda işletmeleri için HACCP uyumlu programlar yürütüyoruz: istasyon yerleşim krokisi, aylık izleme raporları ve EK-1 belgeleri denetimlerde eksiksiz sunulur. Her iki yakadaki ekiplerimizle 39 ilçenin tamamına randevulu servis düzenliyoruz.

Kemirgen işinde ilk adım hangi türle çalışıldığını belirlemektir, çünkü fare ile sıçanın davranışı istasyon planını baştan değiştirir. Ev faresi küçüktür, meraklıdır ve yeni bir nesneye çabuk yaklaşır; kısa mesafelerde çok sayıda noktayı dolaşır, bu yüzden seyrek aralıklarla ve hareket hattından uzağa konulmuş istasyonlar işe yaramaz. Farede istasyonlar birbirine yakın aralıklarla, doğrudan duvar dibine ve iz güzergahının üzerine yerleştirilir. Sıçan ise iridir, güçlüdür ve alışık olmadığı nesneye karşı çekingendir; yeni konulan bir kutuya günlerce yaklaşmayabilir. Bu yüzden sıçanda istasyonlar daha seyrek ama doğru güzergaha, bina çeperine, kanalizasyon bacası ve atık alanı yakınına konulur; ilk günlerde alıştırma amaçlı zehirsiz yemle çalışılması sonucu belirgin biçimde artırır. Teşhiste bakılan izler de farklıdır: dışkının boyutu ve uç biçimi, geçilen yüzeylerde bırakılan yağlı sürtünme lekeleri, kemirme izinin genişliği, sesin geldiği kat ve saat, açılan deliğin çapı. Sıçan genellikle zemin, bodrum ve gider hattına yakın çalışırken ev faresi asma tavan, mutfak dolabı arkası ve tesisat şaftı gibi üst hatlarda daha sık görülür. Bu ayrım yapılmadan kurulan istasyon hatlarında yem tüketilmez ve iş ilerlemez; keşifte bu nedenle önce iz okumasına vakit ayırıyoruz.

Kemirgen mücadelesinin kalıcı olan kısmı ilaç değil, giriş noktalarının kapatılmasıdır. Ölçü pratikte basittir: ergin bir ev faresi başının geçtiği her boşluktan geçer ve bu genellikle bir kalem ucu kadar, yaklaşık altı yedi milimetrelik bir aralıktır; sıçan için bu ölçü iki katına yaklaşır. Yani gözle bakıldığında sorun çıkarmayacağı düşünülen bir kapı altı boşluğu, klima bakır borusunun duvarı deldiği yerdeki dolgusuz aralık veya sayaç girişindeki çatlak yeterlidir. Kapatmada malzeme seçimi belirleyicidir: silikon, poliüretan köpük ve alçı tek başına kemirilerek geçilir; boşluk önce paslanmaz çelik yünü veya ince gözlü metal telle sıkıca doldurulmalı, üzeri harç ya da uygun dolgu ile kapatılmalıdır. Kapı altlarına fırça veya metal eşik profili takılır, havalandırma ve baca menfezleri metal telle kaplanır, kullanılmayan gider uçları kör tapayla kapatılır. En sık atlanan noktalar ise şunlardır: asansör kuyusu ve makine dairesi bağlantıları, çöp şutu kapağının kapanmayan lastiği, bodrum penceresinin çürümüş ahşap kasası, otopark rampasındaki tahliye ızgarası, dış cephedeki kablo ve klima geçiş boruları. Keşif raporunda bu noktaları numaralandırarak veriyoruz; işlerin önemli bir bölümü bina bakım ekibinin yapabileceği düzeydedir ve tamamlandığında ihtiyaç duyulan istasyon sayısı da zamanla azalır.

Kullandığımız istasyonlar anahtarla açılan, zemine sabitlenebilen ve yemi içinde tutan kapalı ünitelerdir; amaç yalnızca güvenlik değil, yemin dışarı taşınmasını ve hedef dışı canlıların erişimini engellemektir. Her istasyona numara verilir ve konumu krokiye işlenir; ziyaretlerde bu numaralar üzerinden yem durumu, tüketim ve gözlenen aktivite kayda geçer. Böylece baskının hangi cepheden geldiği zamanla netleşir, istasyon planı buna göre yoğunlaştırılır veya sadeleştirilir. Gıda üretim ve servis tesislerinde bu dosya ayrıca yasal bir gerekliliktir: HACCP sisteminde zararlı kontrolü ön gereksinim programları içinde yer alır ve denetimde kroki, ziyaret raporları, ürün bilgileri ile EK-1 belgeleri birlikte istenir. Evcil hayvanı olan konutlarda planı buna göre kuruyoruz; iç mekanda yem yerine zehirsiz izleme ve yakalama ekipmanı tercih edilir, yemli istasyonlar bina çeperine ve hayvanın giremediği teknik hacimlere alınır, uygulanan noktalar ev sahibine tek tek gösterilir. Kapalı hacimde ölü kemirgen kaynaklı koku oluşursa çözüm koku gidericiyle örtmek değil kaynağı bulmaktır: kokunun yoğunlaştığı nokta ve oluşan sinek aktivitesi takip edilerek asma tavan, duvar boşluğu veya tesisat kanalı açılır, ölü hayvan çıkarılır ve alan dezenfekte edilir. Bu ihtimali baştan düşürmek için iç mekandaki yem kullanımını sınırlı tutuyoruz.