Fabrika İçin Hijyen ve Haşere Çözümleri

Fabrikalar ve Üretim Tesisleri İçin Bilmeniz Gerekenler

Bir üretim tesisi, hijyen açısından tek bir mekan değil birbirinden çok farklı riskli alanların aynı çatı altında toplanmış halidir. Hammadde deposu, üretim hattı, ambalajlama bölümü, mamul deposu, atık ve hurda sahası, yemekhane, soyunma odaları, revir, idari blok ve dış peyzaj; her biri farklı bir baskı üretir ve farklı bir yöntem gerektirir. Bu yüzden fabrikada tek tip uygulama düşüncesi baştan yanlıştır; doğru kurgu katmanlıdır. En dış katman tesis çevre hattı ve çitle sınırlanan sahadır; ikinci katman bina kabuğu, yani kapılar, rampalar, havalandırma menfezleri ve tesisat geçişleridir; üçüncü katman iç hacimlerdir; en içteki katman ise ürüne temas eden bölgedir. Katman içeriye doğru daraldıkça kullanılan yöntem sertlikten izlemeye doğru değişir ve ürüne temas eden bölgede yalnızca izleme ile mekanik önlem kalır. Fabrikayı ayrıca üç ayrı baskı aynı anda zorlar: üretim kalitesi ve ürün güvenliği, çalışan sağlığı ile iş güvenliği mevzuatı ve müşteri denetimleri. Bu üç başlık aynı kayıtları farklı gerekçelerle ister. Programı en baştan üçünü birlikte karşılayacak biçimde kurmak, sonradan üç ayrı dosya toparlamaya çalışmaktan çok daha kolay ve çok daha ucuzdur.

Denetim tarafında fabrikaların karşılaştığı soru seti oldukça standarttır. Gıda üreten tesislerde gıda güvenliği yönetim sistemi ve müşteri kaynaklı sertifikasyon şemaları; ilaç, kozmetik ve ambalaj üretiminde iyi üretim uygulamaları; diğer üretim kollarında ise ağırlıklı olarak iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı belirleyicidir. Ortak payda şudur: yazılı bir plan, planın uygulandığını gösteren tarihli kayıtlar ve sapma halinde açılan düzeltici faaliyetler. Biyosidal uygulamalar ayrıca kendi mevzuatına tabidir; hizmeti veren firmanın izin belgesi, mesul müdürü ve sertifikalı uygulayıcı personeli bulunmak zorundadır. Tesis tarafında dosyada bulunması gerekenler ise şunlardır: alan bazlı uygulama planı, numaralandırılmış istasyon haritası, her servise ait rapor, kullanılan ürünlerin ruhsat numaraları ve güvenlik bilgi formları, su depolarına ait temizlik ve analiz belgeleri, sosyal alan dezenfeksiyon kayıtları ve yıllık gözden geçirme raporu. Bu son kalem sıklıkla atlanır; oysa denetçiye programın kağıt üstünde donup kalmadığını, sahadan gelen veriye göre güncellendiğini gösteren en güçlü belge odur. Kayıtların üretim kalite dosyasıyla aynı sistemde tutulması da erişimi kolaylaştırır.

Fabrikada hizmet karması, alanın kullanım amacına göre bölünür. Üretim ve depolama hacimlerinde katmanlı zararlı yönetimi, izleme istasyonu takibi ve uçkun kontrol ünitelerinin bakımı yürütülür; ünitelerin lamba ve yapışkan yüzey değişimi de programın parçasıdır. Yemekhane, çay ocağı ve bulaşıkhane ayrı bir gıda alanı gibi ele alınır; buradaki gider hatları, ekipman altları, yağ tutucu ve atık noktaları düzenli çalışma ister. Soyunma odaları, duşlar, tuvaletler ve mescit için dezenfeksiyon programı kurulur; vardiya değişimlerinin yoğun olduğu tesislerde bu alanların temizlik periyodu üretim alanından daha sıktır. İçme ve kullanma suyu depoları periyodik temizlik ve analiz gerektirir; personel sayısı yüksek tesislerde bu kalem, en çok ihmal edilen ama sonuçları en hızlı görünen başlıktır. İdari blok ile toplantı odalarındaki kumaş koltuklar ve dinlenme alanı oturma grupları için periyodik yıkama planlanır. Yeni bir hat kurulduğunda, bölüm genişletildiğinde ya da bakım kapsamlı yapıldığında inşaat sonrası temizlik, hat devreye alınmadan önce tamamlanması gereken adımdır; kaynak curufu, beton tozu ve izolasyon artığı ilk üretim partisine kadar taşınmamalıdır.

Üretim tesislerinde takvimin çıpası hattın kendisidir. Programı planlı bakım duruşlarına, vardiya değişim aralıklarına, hafta sonu duruşlarına ve yıllık genel bakım iznine göre kuruyoruz; ağır kalemler bu pencerelerde toplanır. Hat çalışırken yapılabilecek işler ile ancak duruşta yapılabilecek işleri iki ayrı listede tutmak, hazırlık zamanını ciddi biçimde kısaltır ve duruş penceresini boşa harcamayı önler. Mevsimsel tarafta yaz ayları uçkun baskısını ve dış saha kaynaklı girişi artırır; bu dönemde kapı disiplini, hava perdeleri ve uçkun ünitelerinin konumu belirleyici olur. Sonbaharda kemirgen dış çevreden bina kabuğuna yönelir, dolayısıyla çevre hattı istasyonlarının kontrol sıklığı bu dönemde artırılır ve kabuk üzerindeki açıklıklar yeniden taranır. Isınma sezonunda kapalı çalışan tesislerde nem ve hava kalitesi öne çıkar; yoğuşan yüzeyler ile tıkanan tahliyeler ayrı bir kontrol listesi ister. Bunlara ek olarak tesisin kendi üretim sezonu vardır: yoğun sipariş dönemlerinde derin temizlik ve kapsamlı denetim yapılamayacağı için bu kalemler sezon başlamadan önceki haftalara çekilir ve yıllık plana bu şekilde yerleştirilir.

Fabrikada programın değeri, ürettiği kayıtla ölçülür. Servis raporlarının, istasyon okumalarının ve şikayet kayıtlarının üst üste konması; hangi bölümün kronikleştiğini, hangi kapının onarım beklediğini ve hangi düzeltici faaliyetin gerçekten işe yaradığını gösterir. Bu veri olmadan yapılan her müdahale tekrar niteliğindedir ve maliyeti yıllar içinde büyür. Rapora yalnızca uygulanan yöntemi değil, tesisten beklenen aksiyonları da yazmak gerekir: kapı altı fırçalarının yenilenmesi, tesisat geçiş deliklerinin kalıcı olarak kapatılması, atık noktasının bina kabuğundan uzaklaştırılması, dış saha bitki örtüsünün duvardan geri çekilmesi, hurda sahasının düzenlenmesi ve drenaj bakımı bunların en sık tekrarlananlarıdır. Bu maddelerin bir sorumluya ve tarihe bağlanması, raporu okunan bir belge olmaktan çıkarıp işleyen bir araca dönüştürür. Nika Temizlik olarak 2002'den bu yana yürüttüğümüz endüstriyel işlerde keşfi tesis çevre hattından başlatıp ürün bölgesine kadar katman katman yapıyor, buna karşılık gelen servis takvimini ve dosya yapısını yazılı olarak öneriyoruz. Keşif ücretsizdir ve herhangi bir yükümlülük doğurmaz. Zararlı kontrolü ile temizlik hizmetlerini İstanbul ve yakın Marmara illerinde veriyoruz.